میشود.
مراحل کلی برای انواع مختلف نشت:
برای نشت کم (Seeping Loss):
۱. آمادهسازی دوغاب: حدود ۱۰۰ بشکه دوغاب آماده میکنند. مواد اصلی آن شامل آب، خاک رس خاص (مثل آتَپُلژیت یا سپیولیت) یا بنتونیت (که با مواد شیمیایی فعال شده) است. همچنین مواد مختلفی برای ایجاد انسداد (LCM) با اندازهها و شکلهای متفاوت اضافه میشود.
۲. اعمال دوغاب: مته را در بالای منطقه نشت قرار میدهند و دوغاب را تا انتهای لوله حفاری (Drill Pipe) هدایت میکنند.
۳. فشار ملایم (Squeeze): فشار کمی (حداکثر ۵۰ psi) به دوغاب وارد میکنند تا به داخل منطقه نشت برود. این فشار را برای چند ساعت حفظ میکنند تا دوغاب فرصت انسداد داشته باشد. فشارسنج آنولوس (فضای بین لوله حفاری و دیواره چاه) برای خواندن فشارهای پایین استفاده میشود.
برای نشت متوسط (Partial Loss):
۱. آمادهسازی دوغاب: مشابه حالت قبل، اما با غلظت یا مواد کمی متفاوتتر (مثلاً ۱۵ lb/bbl LCM).
۲. اعمال دوغاب مرحلهای:
ابتدا حدود ۲۵ بشکه دوغاب را با سرعت نسبتاً بالا (۲ تا ۴ بشکه در دقیقه) به داخل منطقه نشت میفرستند.
بعد از مدتی توقف (۲۰ تا ۳۰ دقیقه)، مجدداً ۲۵ بشکه دیگر دوغاب تزریق میکنند.
این کار را تکرار میکنند تا چاه پر شود. ممکن است نیاز به دو بچ (Batch) ۱۰۰ بشکهای باشد. در این مرحله، لوله حفاری را بالا و پایین میبرند تا به دیواره نچسبد.
۳. فشار نهایی (Squeeze): وقتی چاه پر شد، فشار ملایمی (۵۰ تا ۱۰۰ psi) با سرعت خیلی کم (۱ بشکه در دقیقه) اعمال میکنند. فشارسنج مخصوص فشارهای پایین استفاده میشود. این فشار را برای ۳۰ تا ۶۰ دقیقه حفظ میکنند.
۴. ادامه حفاری: سپس لولهها را بیرون کشیده و حفاری را ادامه میدهند.
نکات ایمنی مهم:
فشار وارد شده نباید از فشار هیدرواستاتیک گل (فشار ناشی از وزن گل در ستون چاه) بیشتر باشد و نباید باعث شکستن سازندهای دیگر شود.
فشار کل (فشار سطح + فشار ستون گل) نباید از فشار اوربردن (فشار طبیعی سنگها بر روی هم، حدود ۱ psi به ازای هر فوت عمق) بیشتر شود.
۱) (Complete Loss)
روش کار
تقریباً مثل اتلاف جزئی است، اما ترکیب مواد پلساز (bridging agents) قویتر میشود:
- آب + خاک رس مخصوص
- آتاپولژیت یا سپیولیت: حدود ۱۰ تا ۱۵ پوند به ازای هر بشکه
- اگر اینها نبودند، از بنتونیت استفاده میشود و به آب آهک هم اضافه میکنند.
یا
- مواد