عموم، بیشتر نشتیها در ته چاه نیستند؛ بلکه بیش از نصف آنها درست زیر کفِ آخرین لوله جداری (Casing Shoe) اتفاق میافتند.
برای پیدا کردن محل دقیق، این روشها وجود دارد:
۱. اسپینر سروی (Spinner Survey):
یک دستگاه کوچک که پروانه دارد داخل چاه میفرستند. پروانه در مسیر جریان گل میچرخد. هرجا که گل به سمت سازند نشت کند، سرعت چرخش پروانه ناگهان تغییر میکند.
ایرادش: نیاز دارد مقدار زیادی گل را عمداً هدر دهیم تا دقیق مشخص شود و اگر مواد بندآورنده (LCM) در گل باشد، خوب کار نمیکند.
۲. دمایسنجی (Temperature Survey):
دمای گل و دمای سازند متفاوت است. اول دمای عادی چاه را اندازه میگیرند، بعد مقداری گل خنک به چاه میفرستند. در محل نشت، به دلیل تغییر ناگهانی دما (به خاطر ورود گل خنک به سازند)، یک اختلاف دمای محسوس ثبت میشود که محل نشت را نشان میدهد.
۳. ردیاب رادیواکتیو (Radioactive Tracer Survey):
یک ماده رادیواکتیو (نشانه) را با گل داخل چاه پمپ میکنند. قبل و بعد از آن، از چاه عکسبرداری (Gamma Ray) میکنند. در محلی که گل نشت کرده و خارج شده، غلظت ماده رادیواکتیو بالا میرود و جای دقیق نشت مشخص میشود.
نکته: این روش بسیار دقیق است اما گرانقیمت است و باز هم نیاز دارد مقداری گل برای آزمایش هدر برود.
هاتوایر (Hot Wire): یک سیم داغ حساس به دما داخل چاه میفرستند. اگر گل از کنارش رد شود (یعنی نشت بالاتر از ابزار باشد)، دمای سیم تغییر میکند. اگر تغییر نکرد، یعنی نشت پایینتر از ابزار است.
سنسور فشار (Pressure Transducer): یک دستگاه کوچک که با تغییرات فشارِ جریان گل، نشان میدهد گل در کدام نقطه از حرکت میایستد و به داخل سازند میرود.
مزیت: با موادِ بندآورنده (LCM) بهراحتی مسدود نمیشود و در اکثر گلها کار میکند.
نکته: این روشها به خاطر هزینهبر بودن، وقتگیر بودن و سخت بودنِ تفسیرِ نتایج، کمتر استفاده میشوند.
چطور شدت نشت را دستهبندی کنیم؟
باید ببینیم چقدر گل از دست میدهیم و سطح گل در چاه چقدر افت کرده است.
روش اندازهگیری سطح گل: اگر سطح گل در چاه معلوم نیست، یک تکه چوب (حدوداً ۴ فوت یا ۱.۲ متر) را با سیم به داخل لوله حفاری میفرستند تا عمق سطح گل را پیدا کنند (یا از دستگاههای صوتی/اکو استفاده میکنند).
دستهبندی شدت:
۱. نشتِ جزئی