حتماً — این بخش را هم به زبان ساده و روان توضیح میدهم:
۱) نواحی غارگونه یا وُگدار (Cavernous / Vugular)
این نواحی معمولاً در سنگهای کربناته مثل سنگ آهک و دولومیت دیده میشوند، یا گاهی در سنگهای آتشفشانی.
یعنی چه؟
در بعضی سنگهای آهکی، در طول زمان آب از داخل سنگ عبور کرده و بخشی از سنگ را حل کرده است.
در نتیجه داخل سنگ حفرهها و فضاهای خالی بهوجود آمدهاند که به آنها vug میگویند.
گاهی بعداً این حفرهها با نفت پر میشوند.
در سنگهای آتشفشانی هم
هنگام سرد شدن ماگما یا خاکستر آتشفشانی، ممکن است حفرهها و غارهایی شبیه این ساخته شوند.
۲) شکستگیها و ترکها (Fissures / Fractures)
یا طبیعی باشند
- یا بر اثر فشار زیاد ایجاد یا باز شده باشند
0
۳) گمشدگی به علت شکست هیدرولیکی
اگر فشار واردشده به چاه از یک حد بحرانی بیشتر شود، سنگ میشکند و گل وارد شکستگیها میشود.
این همان شکست هیدرولیکی است.
نکته مهم:
وقتی یکبار سنگ ترک بخورد یا باز شود:
- ممکن است دوباره به حالت اول برنگردد
- حتی اگر بعداً فشار کم شود، گمشدگی ادامه پیدا کند
برای همین جلوگیری از این مشکل خیلی بهتر از درمان آن است.
۴) چه چیزهایی باعث فشار زیاد و شکست سازند میشوند؟
الف) اشتباه در گذاشتن casing
اگر casing را در جای نامناسب بگذارند، مخصوصاً قبل از رسیدن به ناحیهای که فشارها تغییر میکنند،
ممکن است سنگ در محل کف casing ضعیف باشد و با فشار گل بشکند.
ب) فشار زیاد در چاه
فشار زیاد در چاه میتواند به دلایل مختلف ایجاد شود، مثل:
# ۱. عوامل مکانیکی
- پمپ خیلی سریع یا با دبی زیاد
- بالا و پایین بردن سریع لوله
- عبور از bridge
- ROP زیاد نسبت به دبی گل، که باعث تجمع کندهسنگ در حلقوی و بالا رفتن فشار میشود
# ۲. شرایط بد چاه
- ریزش شیل
- جمع شدن کندهسنگ
- تشکیل bed از کندهسنگ یا barite sag
- وجود bridge
- kick و عملیات کنترل چاه
# ۳. خواص بد گل
- ویسکوزیته و ژلاسترنگ خیلی زیاد
- زیاد شدن solids
- کیک گل ضخیم
- وزن گل زیاد یا افزایش سریع وزن گل
- ستون گل نامتعادل
- barite sag
۵) چطور از lost circulation جلوگیری کنیم؟
اصل مهم این است که فشار اضافی به سازند وارد نکنیم.
یعنی با برنامهریزی درست و روش حفاری صحیح باید از ابتدا جلوی مشکل را گرفت.
راهکارها:
۱. casing را در جای مناسب قرار دهیم
تا سازند در محل shoe بتواند